حاج ملا هادي السبزواري
421
شرح مثنوى
نام هر چيزى : گذشت تأويلى كه مراد به علم الاسماء ، تخلَّق و تحقّق به اسماء الله تعالى است . و اينجا اشارت است به معنى ديگر ، كه اسماء اشيا باشد . ليكن نه همين ياد گرفتن - مثل طوطى - بلكه با معنى و مصداق . چنان كه فرموده : ( ( 2650 ) ) فاش مىگفتى زبان از رؤيتش * جمله را خاصيت و ماهيتش ن 1171 22 - ك 391 24 جمله را خاصيت و ماهيتش : جزو و كل غرق وجودت كردهاند . بلكه ، الفاظ ، اسماءِ اسمائند . كه اسماء اشيا ، ماهيّات آنهاست . * ( « إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَآباؤُكُمْ » 53 : 23 ( 1 ) . روى : راوى و خبر دهنده . ( ( 2652 ) ) نوح نه صد سال در راه سوى * بود هر روزيش تذكيرى نوى ن 1172 2 - ك 391 25 سوى : مستوى و راه راست . ( ( 2653 ) ) لعل او تازه ز ياقوت القلوب * نه رساله خوانده نه قوت القلوب ن 1172 3 - ك 391 25 تازه : و در بعض نسخ « گويا » . و ياقوت را با لعل ، مراعاة النظير است ، و با قوت جناس غير تام . و چون مىتجلَّى مراد است - چنان كه بيايد - و مىتشبيه به ياقوت بسيار مىشود ، ياقوت فرمود . و تازگى از ملايمات مىاست . و اگر « گويا » باشد از ملايمات لب كه مشبّه به لعل است . قوت القلوب : اسم كتابى است . ( ( 2657 ) ) از كهى كه يافت ز ان مىخوش لبى * صد غزل آموخت داود نبى ن 1172 7 - ك 391 27 از كهى : آن كوه قاف قدرت است و روح القدس . ( ( 2658 ) ) جمله مرغان ترك كرده چيك چيك * هم زبان و يار داود مليك ن 1172 8 - ك 391 28 جمله مرغان : و تابعان و روندگان به روش داود - عليه السلام - .
--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء نجم ، آيهء 23 . .